Ung thư gan: Nguyên nhân, triệu chứng và hướng điều trị
Ung thư gan là căn bệnh ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới với với trên 782.000 người được chẩn đoán mỗi năm. Theo báo cáo của ghi nhận ung thư toàn cầu (GLOBOCAN) năm 2018 trên thế giới mỗi năm có khoảng 841.000 ca mắc mới ung thư gan và 781.000 người tử vong vì căn bệnh này.
Ung thư gan cũng là bệnh ung thư có tỉ lệ mắc mới cao nhất ở nước ta trong năm 2018 với 25.335 trường hợp và đặc biệt tỷ lệ tử vong do căn bệnh này gần tương đương số người mắc bệnh. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến bệnh ung thư gan? Điều trị ung thư gan như thế nào? Cùng tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây nhé.
Ung thư gan là bệnh gì?
Ung thư gan là hiện tượng các tế bào ung thư phát sinh trong gan, gây ra hậu quả là các tế bào gan bị phá hủy và ngăn cản quá trình hoạt động thông thường của bộ phận này. Hiện ung thư gan được chia làm 2 loại chính sau:
Ung thư gan nguyên phát
80% người bị ung thư gan là do ung thư gan nguyên phát. Đây là hiện tượng có các tế bào ác tính trong gan, tăng trưởng không kiểm soát, tập hợp lại thành khối u ác tính. Nó có khả năng xâm lấn tới các mô lân cận và theo máu, hệ bạch huyết di căn tới các cơ quan xa hơn. Bệnh chủ yếu là do xơ gan hoặc nhiễm siêu vi B, C.
Ung thư gan thứ phát
Hay còn được gọi là ung thư gan di căn, khoảng 40% các khối u ác tính có thể di căn gan, trong đó 95% các khối nguyên phát thuộc hệ thống vùng lấy máu của hệ thống cửa (dạ dày, ruột non, đại tràng, tụy và đường mật ). Ngoài ra các khối nguyên phát có thể là vú, phổi, tuyến giáp, các cơ quan sinh dục – tiết niệu. Tổn thương di căn có thể có một vài khối nhỏ trên nền gan lành.
Một vài thể chúng ta hay gặp như:
▪️ Di căn thể nang có hình ảnh giống nang gan hoặc áp xe. Nó có thể lắng cặn với mức dịch – dịch, dạng này hay gặp trong di căn ung thư cơ trơn, ung thư hắc tố, ung thư nhầy.
▪️ Di căn thể vôi hóa thường gặp ở ung thư dạng dịch nhầy đại tràng hoặc của buồng trứng, xuất hiện tình trạng các vôi hóa nhỏ.
▪️ Di căn giàu mạch máu thường thấy ở các khối u nội tiết (u carcinoid, tụy, vỏ thượng thận) , ung thư tế bào rau thai và ung thư thận.
▪️ Di căn thể thâm nhiễm lan tỏa: tổn thương lan tỏa dạng bè, cấu trúc khó xác định thường thấy trong ung thư thận.
▪️ Di căn bạch huyết dựa theo tĩnh mạch cửa thương tổn được chia thành nhiều nhánh.
Nguyên nhân dẫn đến ung thư gan
Nguyên nhân gây bệnh ung thư gan đến nay vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, một số yếu tố dưới đây có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Xơ gan
Có đến 80% tỷ lệ người mắc bệnh ung thư gan bắt nguồn trên nền gan xơ. Có 3 nguyên nhân chính dẫn đến xơ gan bao gồm:
▪️ Nhiễm virus viêm gan B
▪️ Nhiễm virus viêm gan C
▪️ Uống quá nhiều đồ uống có cồn
Tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B, C dù chưa có xơ gan vẫn bị ung thư gan.
Các nguyên nhân khác
Dùng thuốc tránh thai kéo dài cũng có thể là nguyên nhân ung thư gan. Sử dụng thuốc tránh thai trong thời gian dài tạo nên Adenoma (u tuyến) trong gan dễ tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào gan.
Ngoài ra, hoạt chất Aflatoxin có mặt trong một số loại thực phẩm như đỗ, lạc bị mốc cũng là một trong nguyên do gây ra tình trạng gan có khối u.
Triệu chứng ung thư gan
Ở giai đoạn đầu thì hầu hết các bệnh nhân đều không có dấu hiệu và triệu chứng cụ thể. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể phát hiện tình cờ bệnh ung thư gan mặc dù không có triệu chứng lâm sàng trong những đợt theo dõi định kì 3 – 6 tháng. Các triệu chứng ung thư gan gồm:
▪️ Vàng da, vàng mắt: Đây là biểu hiện thường xuất hiện nhất, dễ thấy rõ khi tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Vàng da, vàng mắt là kết quả của việc đường mật bị tắc nghẽn do khối u gây ra. Muối mật từ trong đường mật trào ngược vào các xoang gan, di chuyển vào máu và tích tụ dưới da.
▪️ Ngứa: Là triệu chứng xuất hiện cùng lúc với vàng da, tình trạng ngứa là do acid mật tích tụ dưới da, khiến các thụ thể thần kinh cảm giác bị kích thích. Cơn ngứa thường bộc phát về đêm và đa số không có loại thuốc điều trị nào có thể đáp ứng.
▪️ Sụt cân: Tại thời điểm chẩn đoán, có đến 30 – 50% bệnh nhân bị sụt cân. Đây là hậu quả của việc ăn không tiêu, chán ăn, chướng bụng, tiêu hóa rối loạn do không có dịch mật được đẩy xuống ruột.
▪️ Đau bụng: Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu ung thư gan thường sẽ có hiện tượng đau ở vùng gan. Tuy nhiên cơn đau không rõ ràng, nên nhiều người có thể nhầm lẫn.
Phương pháp chẩn đoán
Theo Bộ Y tế hướng dẫn chẩn đoán và chữa bệnh ung thư gan nguyên phát, việc chẩn đoán tế bào ung thư ở gan nguyên phát gồm 1 trong 3 tiêu chuẩn sau:
▪️ Có bằng chứng giải phẫu là bệnh ung thư ở gan nguyên phát.
▪️ Hình ảnh MRI có cản từ hoặc CT ổ bụng có cản quang và AFP > 400 ng/ml.
▪️ Hình ảnh MRI ổ bụng có cản từ hoặc CT có cản quang và AFP chưa đến 400 ng/ml (nhưng tăng cao hơn thông thường), có mắc bệnh viêm gan B hoặc C.
Bác sĩ có thể chỉ định làm sinh thiết gan nếu các trường hợp trên đều không đủ tiêu chuẩn để xác định chẩn đoán.
https://www.unmc.edu/cce/_images/main/clinicmed.jpg
Điều trị ung thư gan
https://www.bowtie.com.vn/blog/wp-content/uploads/2023/03/phuong-phap-dieu-tri-ung-thu-gan.jpg
Có rất nhiều phương pháp điều trị ung thư gan, việc lựa chọn phương pháp nào thì các bác sĩ sẽ cần phải cân nhắc và phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Trong đó có một số phương pháp điều trị ung thư gan phổ biến như:
Phẫu thuật
Phương pháp điều trị ung thư gan bằng phẫu thuật được thực hiện để loại bỏ khối u ác tính. Đây là phương pháp thường được thực hiện khi tế bào ung thư chưa di căn sang các cơ quan khác. Theo thời gian, phần mô gan khỏe mạnh còn lại sẽ lớn lên và thay thế phần bị cắt bỏ.
Ghép gan
Đây là phương pháp điều trị ung thư gan bằng cách thay thế một phần hoặc toàn bộ lá gan có khối u ác tính bằng phần gan khỏe mạnh từ người hiến tặng. Điều kiện để thực hiện phương pháp này là bệnh nhân phải tìm được người hiến tạng phù hợp. Sau phẫu thuật, người bệnh cần uống thuốc để phòng chống đào thải gan mới ghép.
Đốt sóng cao tần
Đốt sóng cao tần điều trị ung thư gan (RFA) là kỹ thuật mới trong điều trị ung thư gan. Bác sĩ sử dụng một hoặc nhiều loại điện cực kim, gắn trực tiếp vào khối u. RFA sử dụng nhiệt độ cao (60-100 độ C) tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp sử dụng sóng cao tần không làm ảnh hưởng đến các phần mô khỏe mạnh của gan, hạn chế xâm lấn, không để lại sẹo đảm bảo tính thẩm mỹ.
Nút mạch hóa chất
Đây là phương pháp điều trị ung thư gan phổ biến. Dưới máy chụp số hóa xóa nền DSA, bác sĩ đưa một ống thông qua động mạch đùi đến động mạch nuôi khối u gan để tạo ra nút tắc mạch máu. Từ đó cắt nguồn máu tới nuôi khối u và tiêu diệt các tế bào ung thư.
Xạ trị
Kỹ thuật xạ trị nhắm vào các tế bào ung thư và có thể ảnh hưởng đến một số mô mềm lân cận. Tuy nhiên một số phương pháp xạ trị cải tiến hiện đại giúp nhắm mục tiêu chính xác hơn, hạn chế tối thiểu nguy cơ ảnh hưởng đến cấu trúc mô khỏe mạnh. Các xạ trị bao gồm: Xạ trị định vị lập thể (SBRT), Xạ trị bằng hướng dẫn của hình ảnh IGRT và Xạ trị proton.
Hóa trị
Phương pháp hóa trị ung thư gan sử dụng thuốc có tác dụng tìm diệt tế bào ung thư. Tuy nhiên hóa trị có thể tiêu diệt các tế bào khỏe mạnh và gây ra các tác dụng phụ. Hóa trị dùng thuốc uống trực tiếp hoặc tiêm tĩnh mạch. Phương pháp này thường được chỉ định đối với trường hợp ung thư gan tiến triển, xâm lấn mạch máu, hạch bạch huyết vùng hoặc di căn.
Phòng ngừa ung thư gan
Hiện nay chưa có biện pháp phòng ngừa ung thư gan nào tuyệt đối. Vì vậy, phòng ngừa chính là cách để bạn hạn chế mối lo, bận tâm đến nó. Sau đây là một số cách phòng ngừa ung thư gan:
Tiêm vắc xin phòng viêm gan B
Tiêm vacxin viêm gan B là biện pháp phòng ung thư gan phổ biến. Đặc biệt là những người đã chuyển sang giai đoạn viêm gan B mạn tính. Cả trẻ em và người lớn đều cần nên tiêm. Nếu trẻ được sinh ra từ mẹ nhiễm viêm gan B thì cần phải tiêm thêm 1 mũi huyết thanh phòng viêm gan B. Sau đó, trẻ cần được tiêm nhắc 3 mũi nữa trong 1 năm để đạt hiệu quả phòng tối ưu. Người lớn là đối tượng có nguy cơ nhiễm cao cần phải tiêm chủng.
Hạn chế sử dụng bia, rượu, thuốc lá
Điều chỉnh lại lối sống, thói quen hàng ngày và hạn chế sử dụng bia, rượu, thuốc lá, đồ uống có cồn là một trong những biện pháp phòng ngừa ung thư gan.
Phòng tránh bệnh viêm gan C
Hiện nay chưa có vacxin tiêm phòng virus viêm gan C. Nhưng vẫn có nhiều cách làm giảm nguy cơ nhiễm bệnh như:
▪️ Có đời sống tình dục an toàn, lành mạnh
▪️ Tuyệt đối không sử dụng chất kích thích, đặc biệt là ma túy
▪️ Khi có ý định xỏ khuyên hoặc xăm hình, nên chọn địa chỉ uy tín để đảm bảo kim tiêm sử dụng là vô trùng tuyệt đối.
Kết luận
Ung thư gan có thể xảy ra ở mọi đối tượng, độ tuổi và có xu hướng ngày càng trẻ hóa do thói quen, chất lượng cuộc sống thay đổi. Việc nắm rõ thông tin này không chỉ giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này mà còn giúp phòng tránh và phát hiện sớm ung thư gan. Đừng quên duy trì một lối sống lành mạnh, thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ và tìm nguồn hỗ trợ khi cần thiết. Chăm sóc sức khỏe, đề phòng bệnh tật luôn là hàng đầu. Mong rằng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích và giá trị về căn bệnh ung thư gan.
