Ung thư đường mật: Hiểu rõ, chủ động phòng ngừa và điều trị

Ung thư đường mật hay còn gọi là ống mật, là một loại ung thư hiếm gặp, chủ yếu gặp ở người trên 65 tuổi. Tuy nhiên, phần lớn những ca mắc ung thư đường mật đều được phát hiện ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị rất khó khăn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cụ thể về bệnh ung thư đường mật bao gồm nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán, điều trị và cách phòng ngừa hiệu quả. 

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của ung thư đường mật

Theo các nghiên cứu, ung thư đường mật phát sinh từ các tế bào lót ống dẫn mật, hệ  thống dẫn lưu cho mật được sản xuất bởi gan. Khi các ống dẫn mật thu gom mật, dẫn lưu vào túi mật và cuối cùng vào ruột non, hỗ trợ quá trình tiêu hóa.

Ung thư đường mật có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Trong đó phổ biến nhất là do tình trạng viêm xơ hóa đường mật, nang ống mật chủ hay do bệnh Caroli. Bên cạnh đó, những yếu tố như bệnh sỏi ở gan, sỏi túi mật, viêm túi mật hay bị nhiễm ký sinh trùng tại đường mật, nhiễm sán lá gan, viêm gan B,… cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư mật. 

Một số nhà nghiên cứu đều chỉ ra rằng ung thư đường mật có thể khởi phát ở bất cứ vị trí nào của ống mật. Nếu bị ung thư đường mật mà khối u tăng trưởng sẽ gây tắc nghẽn các ống dẫn mật.

Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư ống mật như:

▪️ Độ tuổi: Theo thống kê cả nam và nữ đều có thể mắc ung thư đường mật, hầu hết các bệnh nhân đều trên 65 tuổi.

▪️ Béo phì: Tình trạng thừa cân, béo phì cũng có nguy cơ gây ra một số bệnh mãn tính, trong đó có ung thư đường mật.

▪️ Rượu bia: Sử dụng đồ uống có cồn như rượu, bia, chất kích thích thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ phát triển ung thư đường mật.

▪️ Viêm mãn tính các ống mật cũng được cho là yếu tố nguy cơ cho bệnh ung thư. Các bệnh gây ra loại viêm mãn tính bao gồm: viêm đường mật xơ cứng tiên phát (đặc biệt là khi liên quan đến viêm loét đại tràng), bệnh gan mãn tính gồm viêm gan B, viêm gan C, viêm gan mãn tính do rượu và xơ gan.

Dấu hiệu nhận biết ung thư đường mật 

Ung thư đường mật chủ yếu là ung thư tế bào biểu mô tuyến tiết nhầy. Ở giai đoạn sớm gần như không có biểu hiện gì, các biểu hiện thường rất mơ hồ và khó phát hiện. Tuy nhiên đến giai đoạn muộn hơn, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng cụ thể như:

https://matkinhhanghieu.com/wp-content/uploads/2023/11/nguyen-nhan-long-trang-mat-bi-vang.jpg

▪️ Phổ biến nhất là tình trạng vàng da, vàng mắt chiếm đến 90% tổng số ca bệnh mắc ung thư đường mật

▪️ Đau bụng, đầy hơi, ăn không ngon, chán ăn, sụt cân

▪️ Mẩn ngứa nổi mề đay, đa phần những người mắc bệnh ung  thư đường mật đều có triệu chứng này

▪️ Sốt nhẹ, nước tiểu và phân có thể có màu sẫm

▪️ Thường xuyên có hiện tượng buồn nôn và ói mửa

Phương pháp chẩn đoán bệnh ung thư đường mật

https://vinmec-prod.s3.amazonaws.com/images/20200313_094035_248121_trang-thiet-bi-may-.max-1800×1800.jpg

Khám lâm sàng

Ngoài việc thăm khám các triệu chứng lâm sàng, người bệnh cần mô tả triệu chứng bệnh cũng như thời gian xuất hiện cho bác sĩ. Người bệnh thường đau ở bụng khi thăm khám, đặc biệt là ở góc phần tư phía trên bên phải bên dưới xương sườn. Ngoài ra bác sĩ sẽ hỏi thăm tiền sử bệnh nhân để chẩn đoán chính xác bệnh. Tiền sử dụng rượu, ma túy hoặc các bệnh gần đây có thể liên quan đến viêm gan hoặc viêm.

Sinh thiết khối u

Với phương pháp này, bác sĩ lấy ra một ít mô hoặc một lượng tế bào để kiểm tra ung thư. Đây là bước quan trọng nhất để chẩn đoán xem bạn có bị mắc ung thư hay không.

Các phương pháp được sử dụng để sinh thiết bao gồm: Nội soi theo mẫu mô, chọc hút kim, cắt bỏ một phần khối u để xét nghiệm. 

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu có thể được dùng để giúp phát hiện mức bilrubin trong máu. Bilirubin là chất hóa học làm cho dịch mật có màu vàng. Các vấn đề ở túi mật, đường mật hoặc gan đều có thể gây tăng nồng độ bilirubin. Các xét nghiệm máu khác có thể đánh giá được chức năng hiện tại của gan.

Siêu âm nội soi

Xét nghiệm này sử dụng sóng âm để ghi lại hình ảnh bên trong cơ thể. Để thực hiện xét nghiệm này, một máy dò nhỏ được gắn ở đầu một ống mỏng đưa qua vùng họng vào dạ dày và sau đó vào đoạn đầu của ruột non. Bác sĩ sẽ hướng máy dò vào quan sát đường mật.

Chẩn đoán hình ảnh

Các xét nghiệm hình ảnh có thể được sử dụng để đánh giá cấu trúc của gan, túi mật, ống mật và các cơ quan xung quanh khác. Các xét nghiệm như siêu âm, CT scan và cộng hưởng từ có thể được thực hiện để tìm khối u và đánh giá mức độ lan rộng của u.

Điều trị ung thư đường mật

Tùy thuộc tình trạng bệnh cũng như diễn biến sức khỏe bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp nhất. Dưới đây là một số phương pháp điều trị phổ biến nhất hiện nay:

Phẫu thuật

Đây là phương pháp hiệu quả giúp loại bỏ nhanh chóng khối u đường mật. Tùy thuộc vào vị trí và kích thước của khối u đường mật mà sẽ được chỉ định từng loại phẫu thuật khác nhau, cụ thể như:

▪️ Phẫu thuật cắt bỏ ống mật trong trường hợp khối u không lan rộng ra ngoài ống mật. 

▪️ Trong trường hợp ung thư đường mật trong gan thì bác sĩ sẽ cắt bỏ một phần gan của bệnh nhân.

▪️ Tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, các bác sĩ sẽ cắt bỏ toàn bộ tụy hoặc một phần tụy hay một phần dạ dày,… Tuy nhiên, đây là phương pháp có thể để lại nhiều biến chứng. 

▪️ Với trường hợp không thể loại bỏ khối u, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện phẫu thuật để đặt stent kim loại vào đường mật, giải quyết tình trạng tắc nghẽn khối u. 

Hóa trị

Bệnh nhân sẽ được chỉ định sử dụng một số loại thuốc để ngăn chặn quá trình phát triển của tế bào ung thư. Có 2 dạng truyền hóa chất trong hóa trị đó chính là truyền động mạch gan và nút hóa chất động mạch: 

▪️ Truyền động mạch: Các bác sĩ sẽ cố gắng đưa thuốc ngay vào động mạch chính đi vào gan, được gọi là động mạch gan. Truyền hóa chất động mạch gan phù hợp với những bệnh nhân không đủ sức khỏe để phẫu thuật và giúp người bệnh sống lâu hơn.

▪️ Nút hóa chất động mạch: Đây là phương pháp giúp ngăn chặn dòng máu tới khối u đồng thời đưa các loại thuốc vào tiêu diệt khối u. Nút hóa chất động mạch có thể được sử dụng cho các khối u không thể loại bỏ hoặc tế bào ung thư đường mật tái phát sau phẫu thuật.

Xạ trị

Xạ trị thường không phải phương pháp phổ biến trong điều trị ung thư đường mật. Tuy nhiên, xạ trị ung thư đường mật sẽ được sử dụng trong các trường hợp bệnh nhân ung thư đã di căn, giảm nhẹ triệu chứng hoặc bệnh nhân không thể phẫu thuật.

Các bác sĩ sẽ dùng tia năng lượng để tiêu diệt tế bào ung thư. Phần lớn những bệnh nhân ung thư đường mật sẽ được áp dụng phương pháp xạ trị ngoài.

Liệu pháp bức xạ

Phương pháp này sẽ sử dụng tia X năng lượng cao hoặc các hạt khác để tiêu diệt những tế bào ung thư và kiểm soát các triệu chứng đau khi bệnh diễn biến nghiêm trọng hơn.

Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp các tác dụng phụ như: mệt mỏi, bề mặt da bị ngứa nhẹ, buồn nôn…

Phòng ngừa ung thư đường mật

Mặc dù không có cách nào để ngăn ngừa hoàn toàn bệnh ung thư đường mật, nhưng bạn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì một lối sống lành mạnh và thực hiện các chương trình sàng lọc định kỳ. Dưới đây là một số biện pháp để phòng ngừa ung thư đường mật:

Chế độ ăn uống lành mạnh

Hãy tăng cường việc tiêu thụ rau xanh, trái cây, các loại đậu và chế phẩm tự nhiên. Ngoài ra, hạn chế ăn quá nhiều đồ chiên, đồ ngọt và đồ có chứa chất béo cao để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh ung thư đường mật.

Tập thể dục thường xuyên

Tập thể dục giúp cơ thể duy trì sức khỏe tốt và giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh ung thư đường mật. Hãy tập luyện thường xuyên ít nhất 30 phút mỗi ngày để giữ cơ thể luôn khỏe mạnh.

Tiêm vacxin viêm gan B

Tiêm vaccine viêm gan B giúp ngăn ngừa nhiễm virus HBV cùng các biến chứng của bệnh, nhất là suy gan và xơ gan. 

Hạn chế sử dụng đồ uống có cồn

Xây dựng lối sống lành mạnh, hạn chế uống rượu bia, hút thuốc lá cũng giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh ung thư, trong đó có ung thư đường mật.

Sàng lọc định kỳ

Các chương trình sàng lọc định kỳ giúp phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh ung thư đường mật giai đoạn đầu. Hãy thường xuyên đi khám sức khỏe và làm các xét nghiệm cần thiết để phát hiện sớm bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong cơ thể.

Kết luận

Trên đây là một số thông tin cơ bản về ung thư đường mật từ nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán cho đến cách điều trị và phòng ngừa.

Việc điều trị và dự hậu của bệnh ung thư đường mật phụ thuộc rất nhiều vào việc chẩn đoán ở giai đoạn sớm. Lúc này việc phẫu thuật cắt bỏ khối u kết hợp với hóa xạ trị sau mổ có thể giúp bệnh nhân tiên lượng tốt hơn rất nhiều.

Hãy tuân thủ các lối sống lành mạnh và thực hiện các chương trình sàng lọc định kỳ để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh ung thư đường mật và cải thiện khả năng hồi phục. Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng hoặc dấu hiệu nào của ung thư đường mật, hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và điều trị kịp thời.